Trung Quốc là quê hương của cây chè và là nước làm ra nhiều trà nhất thế giới. Nhưng trong báo cáo năm 2025, chính Hiệp hội Lưu thông Chè Trung Quốc (CTMA) lại thừa nhận một điều ít ai ngờ: tiêu dùng trà trong nước đang co lại, và thị trường đã bước vào giai đoạn "tồn lượng", tức là bão hòa. Cách một cường quốc trà ứng phó với điều đó là bài học quý cho trà Việt.
Quy mô khổng lồ
Theo CTMA, năm 2025 Trung Quốc có hơn 53 triệu mẫu Trung Quốc chè (khoảng 3,5 triệu ha), sản lượng chè khô đạt khoảng 3,64 triệu tấn, giá trị sản xuất hơn 333 tỷ nhân dân tệ. Xuất khẩu trà của nước này lần đầu tiên vượt 400 nghìn tấn.
Trà xanh vẫn là số một
Trong sáu nhóm trà, trà xanh chiếm khoảng 59% sản lượng và gần 63% giá trị. Tiếp theo là hồng trà khoảng 16%, hắc trà 12%, ô long gần 10%, trà trắng gần 3% và trà vàng chưa đến 1%. Tỷ lệ giữa trà danh tiếng và trà đại trà vào khoảng 4:6.
Vì sao "chạm trần"?
CTMA cho rằng thay đổi cơ cấu dân số và thói quen tiêu dùng khiến nhu cầu co lại, kỳ vọng thị trường yếu đi. Nói đơn giản, người Trung Quốc vẫn uống trà, nhưng không uống nhiều thêm. Khi lượng uống không tăng, doanh nghiệp muốn lớn lên chỉ có hai đường: bán được giá cao hơn, hoặc tìm cách uống mới.
Họ đang làm gì?
Thứ nhất, chuẩn hóa. Năm 2025, hai tiêu chuẩn quốc tế do Trung Quốc chủ trì được công bố: ISO 18449:2025 về thuật ngữ trà xanh và ISO/TS 5617:2025 về phân loại trà theo thành phần hóa học. Ai đặt ra chuẩn, người đó có tiếng nói về chất lượng.
Thứ hai, văn hóa và di sản. Hệ thống văn hóa trà trắng Phúc Đỉnh được ghi danh là Di sản nông nghiệp quan trọng toàn cầu, và thêm 19 người làm trà được công nhận là người truyền thừa di sản phi vật thể cấp quốc gia.
Thứ ba, kênh bán mới. Theo Chủ tịch CTMA, thị trường trà pha chế kiểu mới vượt 200 tỷ nhân dân tệ với gần 650 nghìn cửa hàng; năm 2024, bán lẻ trà trực tuyến khoảng 37 tỷ nhân dân tệ, riêng livestream vượt 15 tỷ.
Bài học cho trà Việt
Bài học đầu tiên: đừng chỉ chạy theo sản lượng. Khi thị trường đủ trà, người thắng là người có thương hiệu, có tiêu chuẩn rõ và có câu chuyện thật.
Bài học thứ hai: phân tầng sản phẩm. Trung Quốc tách bạch trà danh tiếng và trà đại trà. Trà Việt cũng cần làm rõ đâu là dòng đỉnh, đâu là dòng uống hằng ngày, thay vì bán tất cả như một mặt hàng.
Bài học thứ ba: văn hóa là tài sản kinh tế. Tri thức trồng và chế biến chè Tân Cương đã là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đó là lợi thế mà nhiều vùng trà khác không có.
Đinh Gia Trà học gì?
Chúng tôi chia trà thành các hạng rõ ràng, Trà Đinh là dòng đỉnh, và gắn mỗi lô trà với mã truy xuất nguồn gốc. Xem các dòng trà tại trang Sản phẩm, hoặc nhắn Zalo để được tư vấn.