Nhiều người ngạc nhiên khi biết trà xanh Thái Nguyên, trà ô long và trà Phổ Nhĩ đều làm từ cùng một loài cây: cây chè, tên khoa học Camellia sinensis. Điều tạo nên sáu nhóm trà với màu nước, hương vị khác hẳn nhau chính là cách người làm trà xử lý lá chè sau khi hái.
Chìa khóa: quá trình oxy hóa
Khi lá chè bị dập hoặc để lâu, các chất trong lá phản ứng với không khí và chuyển màu, giống quả táo cắt ra để lâu bị thâm. Quá trình này thường được gọi là oxy hóa (dân gian hay gọi chưa chính xác là "lên men"). Người làm trà quyết định cho lá oxy hóa nhiều hay ít, và đó là ranh giới giữa các nhóm trà.
Theo UNESCO, người làm trà Trung Quốc đã phát triển sáu nhóm trà: xanh, vàng, hắc trà, trắng, ô long và hồng trà, cùng các loại trà tái chế biến như trà ướp hoa, tạo nên hơn 2.000 sản phẩm trà.
1. Trà xanh
Lá chè được làm nóng ngay sau khi hái (sao chảo hoặc hấp) để dừng oxy hóa, giữ màu xanh và hương tươi. Trà Thái Nguyên, trà Tân Cương thuộc nhóm này, làm bằng cách sao trên chảo. Đây cũng là nhóm lớn nhất: năm 2025, trà xanh chiếm khoảng 59% sản lượng trà của Trung Quốc.
2. Trà trắng
Lá và búp non chỉ được làm héo tự nhiên rồi sấy khô, hầu như không vò. Trà trắng có nước rất nhạt, vị thanh.
3. Trà vàng
Gần giống trà xanh nhưng có thêm công đoạn ủ nhẹ để lá chuyển sang ánh vàng, vị êm hơn. Đây là nhóm hiếm nhất, chỉ chiếm chưa đến 1% sản lượng trà Trung Quốc.
4. Trà ô long
Lá chè được lắc, làm dập mép rồi cho oxy hóa một phần, nằm giữa trà xanh và hồng trà. Hương thường đậm, có thể có mùi hoa, mùi quả.
5. Hồng trà (thường gọi là trà đen)
Lá được oxy hóa gần như hoàn toàn, nước trà màu đỏ đồng. Người phương Tây gọi là "black tea" theo màu lá khô, còn người Trung Quốc gọi là "hồng trà" theo màu nước.
6. Hắc trà
Đây là nhóm trà có quá trình ủ, lên men nhờ vi sinh vật sau khi chế biến, nổi tiếng nhất là trà Phổ Nhĩ. Hắc trà có thể để lâu năm, hương vị thay đổi theo thời gian.
Vì sao trà Tân Cương có hương cốm?
Vì là trà xanh sao chảo, trà Tân Cương giữ được hương tươi của búp chè, cộng thêm mùi thơm hình thành khi sao trên chảo nóng và công đoạn lấy hương cuối cùng. Cùng một nhóm trà xanh, nhưng giống chè, đất, mùa hái và tay nghề người sao tạo ra những chén trà rất khác nhau.
Chọn trà nào?
Nếu bạn thích vị tươi, thanh, có chát nhẹ rồi ngọt hậu, trà xanh Thái Nguyên là lựa chọn quen thuộc của người Việt. Đinh Gia Trà làm các dòng trà xanh Tân Cương: Trà Đinh, Nõn Tôm, Móc Câu. Xem chi tiết từng dòng tại trang Sản phẩm, hoặc nhắn Zalo để được tư vấn theo khẩu vị.