Việt Nam thuộc nhóm những nước sản xuất chè lớn nhất thế giới, có khoảng 128 nghìn ha chè và hơn 1 triệu tấn búp tươi mỗi năm. Vậy mà mỗi tấn chè xuất khẩu chỉ mang về chưa đến 1.800 USD. Vấn đề không nằm ở cây chè, mà nằm ở cách chúng ta bán nó.
Năm 2025: bán nhiều, thu chưa tương xứng
Theo số liệu Cục Hải quan, năm 2025 Việt Nam xuất khẩu 136.952 tấn chè, kim ngạch gần 238 triệu USD. So với năm 2024, lượng giảm 7,07% và trị giá giảm 0,72%. Giá xuất khẩu bình quân gần như đi ngang, khoảng 1.737 USD/tấn.
94% là chè phổ thông
Nguyên nhân lớn nhất là cơ cấu sản phẩm. Khoảng 94% lượng chè xuất khẩu của Việt Nam vẫn là chè xanh sao sấy phổ thông, bán theo bao, theo tấn, thường để nhà nhập khẩu pha trộn và gắn thương hiệu của họ. Khi bán nguyên liệu, người bán gần như không có quyền quyết định giá.
Phụ thuộc vào vài thị trường
Pakistan là thị trường lớn nhất, chiếm hơn 33% kim ngạch năm 2025, nhưng trị giá xuất sang đây giảm mạnh 25,5% so với năm trước. Khi một khách hàng lớn khó khăn về ngoại tệ, cả ngành bị ảnh hưởng. Ở chiều ngược lại cũng có tín hiệu tốt: chè Việt chiếm hơn một nửa lượng chè Đài Loan (Trung Quốc) nhập khẩu, và đầu năm 2026 xuất khẩu sang UAE, Ấn Độ, Ba Lan tăng mạnh.
Một phép so sánh đáng suy nghĩ
Theo Hiệp hội Lưu thông Chè Trung Quốc, giá xuất khẩu trà bình quân của Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm 2025 khoảng 3,56 USD/kg, tức khoảng 3.560 USD/tấn. Con số này gấp khoảng hai lần giá chè Việt cùng giai đoạn. Trung Quốc không chỉ bán lá chè, họ bán tên vùng trà, tên dòng trà và câu chuyện văn hóa đi kèm.
Lối ra: từ "bán chè" sang "bán trà"
Các chuyên gia trong ngành đều chỉ về một hướng: nâng giá trị trên mỗi tấn thay vì chạy theo sản lượng. Giá chè Shan tuyết, một dòng đặc sản vùng cao, đã cao hơn nhiều lần chè thông thường. Sản xuất an toàn, hữu cơ, truy xuất nguồn gốc và xây thương hiệu riêng là những bước không thể bỏ qua.
Với người tiêu dùng trong nước, điều này cũng đúng. Một gói trà có tên đồi, tên người làm và mã truy xuất đáng giá hơn một túi trà không rõ xuất xứ, dù nhìn qua chúng có vẻ giống nhau.
Đinh Gia Trà làm gì khác?
Đinh Gia Trà không bán chè theo tấn. Mỗi lô trà của hợp tác xã có mã truy xuất riêng để bạn biết trà được hái ngày nào, sao ngày nào và từ đồi chè nào ở Tân Cương. Xem các dòng trà tại trang Sản phẩm, hoặc nhắn Zalo để được tư vấn.